 |
| Een vlucht alken over de Bruine Bank, 26 januari 2010. De meeste vogels zijn nog in winterkleed *(witte wangen), drie ruien hun kop al. Foto Hans Verdaat, IMARES |
Is de aanwezigheid van zeekoeten en alken rond de Bruine Bank in de Noordzee bijzonder? Voldoet dit gebied aan de voorwaarden voor Natura 2000, de regeling van de Europese Unie die gebieden beschermt vanwege hun natuurwaarde? IMARES, Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies, doet hier onderzoek naar in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Elk Europees land kan in Brussel gebieden met een bijzondere natuurwaarde aanmelden voor de status van Natura 2000-gebied. Als de Europese Unie de aanvraag goedkeurt, wordt de natuurwaarde van het betreffende gebied zo belangrijk dat andere functies, zoals bebouwing, transport of windmolenparken, gebonden zijn aan beperkende regels. In Nederland voert IMARES, Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies, onderzoek uit naar de natuurwaarde van een aantal gebieden op de Noordzee. Opdrachtgever is het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Bruine bank
Een van de gebieden die IMARES onderzoekt is de Bruine Bank, een smalle, steile kleirichel van 20 km lengte halverwege IJmuiden en de Engelse kust. Deze richel ligt als een muur in de Noordzee, in de richting noord-zuid, heeft een hoogte van 15 m en komt daarmee tot minder dan 20 m onder het wateroppervlak. Deze bank, een overblijfsel uit de ijstijd, is rijk aan fossielen. De ruime omgeving van de bank is ook een belangrijk gebied voor zeevogels. Aan het eind van de winter drommen hier veel zeekoeten en alken samen om krachten op te doen voordat hun broedseizoen begint. Tegelijkertijd ruien ze van winter- naar zomerkleed, om vervolgens weg te trekken naar hun broedgebied in Schotland.
Om te achterhalen of de Bruine Bank in aanmerking komt als Natura 2000-gebied, zijn tellingen nodig van de zeekoeten en alken op zee. De zeevogelbiologen van IMARES voeren deze tellingen uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Projectleider Mardik Leopold, als onderzoeker werkzaam bij IMARES, vertelt: “Drie jaar achterelkaar doen we tellingen van zeekoeten en alken. We varen vier tot vijf keer per jaar een week kriskras over de bank, gedurende verschillende jaargetijden. Bij ons onderzoek maken we ook gebruik van gegevens van Rijkswaterstaat, die elke twee maanden zeevogeltellingen uitvoert met een vliegtuig. Van uit de lucht kan men alken niet onderscheiden van zeekoeten, waardoor die informatie minder nauwkeurig is, maar het vliegtuig bestrijkt wel een groter gebied dan wij kunnen bevaren, en is daarom goed bruikbaar voor ons.”
Meer zeedieren
Naast de Bruine Bank zijn er meer gebieden in de Noord-Zee die IMARES onderzoekt op hun natuurwaarde. Zo zijn er bij de Zeeuwse kust zandbanken met een bijzondere bodemfauna, die wordt bestudeerd door benthosbiologen. Boven de eilanden Rottumeroog en Rottumerplaat liggen veel stenen, waarop en waartussen een bijzondere bodemdierengemeenschap voorkomt. In het noorden van het Nederlandse deel van de Noordzee tenslotte, sijpelt gas uit de bodem, dat wellicht als brandstof dient voor een speciaal soort bacteriën.
Bij elk deelproject beoordelen wetenschappers de natuurwaarde van het betreffende gebied. Als Europa uiteindelijk beslist om aan bepaald gebied een Natura 2000-status te geven, dan wordt een beheersplan opgesteld. Hierbij worden naast wetenschappers ook andere belanghebbenden betrokken, zoals beroepsvissers, oliemaatschappijen, havens en natuurbeschermingsorganisaties.
Meer informatie over het project Aanvullende beschermde gebieden op de Noordzee – Natura 2000 is hier te vinden.
Links: